YFM Academie lesdag 1: wereldvoedselproblematiek

Zondag 24 januari: de eerste inhoudelijke dag van de academie! Na een heerlijk ontbijt te hebben genuttigd – waarbij sommigen met kleinere oogjes dan anderen aan de tafel plaatsnamen – werden we vast klaargestoomd voor de inhoudelijke discussie die in de middag zou plaats vinden door de documentaire We feed the World te bekijken. In deze film wordt de voedselindustrie onder de loep genomen en wordt stilgestaan bij vragen als waarom strooizout meer waard is dan graan en hoe het kan dat dagelijks 100.000 mensen omkomen van de honger terwijl er wereldwijd genoeg voedsel wordt geproduceerd voor 12 miljard mensen. De regisseur laat schrijnende voorbeelden zien die illustreren wat er mis gaat in de wereld van de (industriële) voedselproductie: dat er in Wenen elke dag net zoveel brood wordt weggegooid als er in de tweede stad van het land wordt geconsumeerd; dat in Brazilië hectares regenwoud worden ontbost voor de productie van soja (niet voor de hongerlijdende bevolking, maar voor het vetmesten van Europese vleeskuikens); en dat Europese overschotten in Afrika worden gedumpt en aangeboden tegen prijzen die een derde zijn van de lokale marktwaarde. In de film worden allerlei verschillende betrokkenen aan het woord gelaten – boeren, biologen, vrachtwagenchauffeurs, CEOs, producenten van GGO-zaden – wat de complexiteit van het voedselvraagstuk laat zien.

Na de busreis en lunch in Merkelback, werd de academie toegesproken door twee van de meest prominente wetenschappers op het gebied van voedselvraagstukken uit Nederland. Allereerst door Louise Fresco die vooral een pleidooi wilde houden dat goed eten een kwestie van bewustzijn is. Wat wordt verstaan onder ‘goed eten’ is relatief en heeft te maken met productie- en consumptiepatronen (en dus niet zozeer individuele items) waarbinnen voedselveiligheid; een gezonde samenstelling; de hoeveelheid; de prijs; handel; dierwelzijn; en milieueffecten allemaal een rol spelen. De dimensies van voedselproductie zijn dus meervoudig, maar de oplossing voor het voedselvraagstuk is niet enkel eerlijk, dichtbij en handgemaakte producten: Fresco stelt dat zonder hoogproductieve landbouw de groeiende urbane bevolking niet gevoed zal kunnen worden. Bovendien is de wereldeconomie zo verknoopt geraakt, dat spreken over ‘lokaal’ bijna geen zin meer heeft. Ze benadrukt echter dat we te weinig weten over het productieproces en dat we als consumenten naïef te werk gaan: er zou meer aandacht moeten komen voor voedsel. Genieten van voedsel speelt daarbij een belangrijke rol, maar dat moet wel gepaard gaan met bewust omgaan met wat en hoe veel je koopt.

De tweede spreker, Jan Douwe van der Ploeg, benadrukte in zijn gedeelte de heterogeniteit van de boerenlandbouw. De bedrijfsstijl van het boeren verschilt enorm in verschillende gebieden en is afhankelijk van onder meer het culturele repertoire. Met verschillende voorbeelden illustreert Van der Ploeg hoe de verbinding tussen een arm productiegebied en een rijk consumptiegebied niet per se ontwikkeling brengt in eerst genoemde, maar kan leiden tot veel problemen zoals verzilting van de bodem of de privatisering van water. Echter, door te boeren en zelfvoorzienend te zijn, kunnen mensen ontsnappen aan armoede en geven zij op die manier verzet tegen het voedselsysteem zoals dat nu bestaat. Naast open verzet en sabotage, ontstaat zo een derde vorm van verzet door het invoeren van alterations (aanpassingen) aan het systeem. Dit is voornamelijk van belang als je beseft dat slechts 15% van de totale voedselproductie op de wereldmarkt terechtkomt en daadwerkelijk over fysieke grenzen heengaat, volgens Van der Ploeg.

Nadat de twee sprekers aan het woord zijn geweest en er een korte pauze werd gehouden, was er plaats voor discussie. Daarvoor werd er geïnventariseerd welke ideeën er in de zaal leefden om ‘iets te doen’ aan de voedselproblematiek waar beide sprekers vervolgens op in haakten. Het thema tijdens de discussie werd erg op de YFM academie betrokken (wat kunnen wij doen?), maar kan in een algemener licht ook van nut zijn. Zo stelde Van der Ploeg dat ‘goed voedsel’ niet een elitair onderwerp is, maar juist welbegrepen eigen belang ertoe kan leiden dat er iets gedaan wordt aan het verdelingsvraagstuk (want een tekort aan voedsel is niet het probleem) en betoogde Fresco dat het in Nederland ontbreekt aan voedselpolitiek (we moeten de media en politiek daarop aanspreken!). Het is belangrijk dat we (YFM, politiek, mensheid) gaan nadenken over hoe de toekomstige voedselvoorziening eruit moet zien, waarbij we kunnen beginnen met een inventarisatie van huidige creatieve oplossingen en moeten oppassen dat we niet vervallen in dogmatisme, maar juist de dialoog moeten aangaan en nieuwe combinaties niet te schuwen. Het is belangrijk om verschillende niveaus te combineren: het is niet alleen kleinschalig of alleen grootschalig wat de klok moet slaan. Bovendien moet er gesproken en nagedacht worden over de verdeling van verantwoordelijkheden in de productieketens. De uitdaging zit er in om een balans te vinden tussen dit alles, waarbij praktische pilots van belang zijn om te kijken in hoeverre ideeën uitvoerbaar zijn.

Hoewel het officiële gedeelte hierna afgelopen was, werd er nog flink nagepraat en gediscussieerd tijdens de borrel. Al met al een goed en inspirerend begin van de academie!

Door Katinka Wijsman (deelnemer YFM Academie 2010)

Een succesvolle start van de YFM Academie

Zaterdag 23 januari 2010

Mooi is het laatste deel van de reis vanuit Amsterdam naar stichting de Weyst, gelegen in het Oost-Brabantse dorpje Handel. De bus rijdt vanaf Veghel langs achtereenvolgens de gigantische fabriek van Cehave Voeders bv, het hoofdkantoor van supermarktketen Jumbo om vervolgens een rits boerderijen te passeren. Eindbestemming is een voormalig Kapucijnenklooster, waarin met zonne-energie, houtoven en biologische tuin de zelfvoorzienende ideeën van Gandhi centraal staan. Het is een mooie aanloop voor het thema van morgen: wereldvoedselproblematiek. Voor zaterdag staat de kennismaking centraal.

Een streven van het YFM bestuur was om in de academie een totaal gemêleerd gezelschap te laten versmelten, als voedsel maar centraal staat. Resultaat: van een biologische melkveehouder tot een student hotelschool en van verschillende koks tot een bedrijfsleider van een biologische winkel. Een schier onmogelijke taak om deze mensen te verenigen? Absoluut niet; de passie voor voedsel blijkt een solide bindmiddel te zijn. Naast het praten over voedsel, is het consumeren van voedsel een uitstekende vorm om tot elkaar te komen. Met pompoensoep, in de houtoven gebakken brood en huisgemaakte hummus verwelkomen de charmante eigenaars van de Weyst, Sid en Nella, de eerste lichting YFMers.

Om bewustzijn te creëren bij andere mensen moet je eerst kijken naar jezelf. Vandaar dat de boeddhistische Atalwin voor de groep stond om de cursisten op speelse wijze kennis te laten maken met zichzelf en de anderen. ‘Door jezelf bloot te geven bereik je ook je medemens’ was het motto. Met succes. Al snel geraakte de sfeer gemoedelijk. De bewustzijnstraining werd onderbroken door een introductie van culinair journalist -en allesweter Merijn Tol die de basisprincipes van Slow Food helder uiteenzette. De korte tv-documentaire ‘Toekomst van ons voedsel’ illustreerde haar verhaal op nauwgezette wijze.

Tijd voor een wederom voortreffelijke maaltijd. Salades van rode kool, rode biet, alfalfa, een heerlijke zuurkoolschotel, preitaarten en als afsluiting een appelcrumble vormden een mooi fundament voor de avond. DJ David, van Suitable Sounds, liet de heupen wiegen. De sfeer was uitbundig. Niet alleen was de eerste dag van de YFM Academie succesvol, ook leek iedereen zich te realiseren dat zij onderdeel uitmaken van een uniek project. YFM staat pas in haar kinderschoenen, maar is dankzij onbegrensd enthousiasme nu al een blakende toekomst toebedeeld.

Door Tim Sprangers (deelnemer YFM Academie 2010)

 YFM viert feest op Terra Madre Day!

“Terra Madre Day will be one of the many sparks able to launch a new humanism in the world, an option that is no longer just a choice, but a necessity. Perhaps this project sounds overly ambitious, but in reality it is within everyone’s reach, because it starts from the rediscovery of simple things and does not involve sacrifices or shame, but begins from pleasure and develops with pleasure.” Carlo Petrini

Donderdag 10 december was het Terra Madre Day, de dag waarop de Youth Food Movement (YFM) het 20-jarig bestaan van Slow Food International vierde met de tweede Nederlandse Eat-In. Carlo Petrini, voorzitter van Slow Food International en bedenker van Terra Madre Day, riep alle Slow Food leden wereldwijd op om op deze dag een evenement te organiseren binnen het thema ‘eat local’. En zo geschiedde…

Van de wereldwijd 1021 evenementen die op deze dag werden georganiseerd, vonden er 16 plaats in Nederland. De ‘Eat Local Eat-In’ georganiseerd door YFM was daar één van. Natuurlijk was de Eat-In bedoeld om het Slow Food feestje te vieren, maar daarnaast werden jonge mensen bewust gemaakt van wat lokaal eten inhoudt. Alle gasten waren door YFM gevraagd om zelf iets te eten klaar te maken, met zoveel mogelijk lokaal geproduceerde ingrediënten. De maker van het beste gerecht kon zelfs nog een prijs winnen: een diner voor twee bij Studio/K (waar de Eat-In plaats vond) én een publicatie van het recept in het Slow Food Magazine.

Wat zijn er een hoop mooie gerechten klaar gemaakt! Na een openings speech van YFM’s voorzitter Samuel werd het buffet geopend en werd al het heerlijke eten gedeeld met de andere gasten. Een greep uit het assortiment dat deze avond opleverde:

- Erwtensoep met Hollandse spliterwten;
- Osseworst van eigen boerderij;
- Feta uit Ransdorp;
- Appeltaart met appelen uit buurvrouws boomgaard;
- Zelfgemaakte rillettes met kweepeergelei.

We hebben met zijn allen heerlijk genoten van al het lekkers dat Neerlands bodem ons te bieden heeft, maar er zaten twee echte uitschieters tussen. Maria won met haar heerlijke herfsttulband en Alexander met zijn onglet met rodewijnsaus en rozevalaardappels. Een publicatie van deze recepten volgt in het eerste Slow Food Magazine van 2010.

Eten is echter niet het enige dat we gedaan hebben. Op het podium werden twee dames onder muzikale begeleiding van Jesse Dorrestein gebodypaint. Na ruim een uur waren de dames getransformeerd tot anti McDonald’s superheld en een voorbeeld van wat er met je lichaam gebeurt als je slecht eet (inclusief zwarte tanden). Maar er was nog meer! De hele avond werden er live verse worsten gedraaid, gebakken en uitgedeeld door YFM’s penningmeester Jiri, er was een inspiratiemuur waar men een boodschap over voedsel op achter kon laten en bij de YFM informatiestand werden veel mensen geïnformeerd over de YFM Academie die in januari 2010 van start gaat.

Sanne, YFM’s secretaris, herrinnerde iedereen er weer even aan hoe belangrijk het is om stil te staan bij wat je eet met een korte maar krachtige speech die zij afsloot met de wijze woorden “genoeg nu over eten, let’s party!”, en dat deden we! De tafels werden opzij geschoven en er werd gedanst op de beats van twee geweldige DJ’s. Het werd een avond om nog vaak aan terug te denken en te herhalen.

Door Roos Blok

Foto's Sanne Reijenga